Collections Online

Atebion i holiadur gan Margaret Williams o Langaffo, Ynys Môn, a baratowyd gan Amgueddfa Werin Cymru yn 1957 a dosbarthwyd gan Cyngor Gwlad Môn. Mae'r atebion yn rhoi manylion ar 'Ddiwrnod Gwaith cyffredin ers llawer dydd'. Holiadur, Cyngor Gwlad Môn 1957 Lluniwyd y cwestiynau gan Amgueddfa Werin Cymru ym 1957 er mwyn casglu a chofnodi gwybodaeth am ‘ddiwrnod gwaith cyffredin’. Dosbarthwyd yr holiadur at unigolion gan Gyngor Gwlad Môn. Mae’r cwestiynau wedi eu teipio a’r ymatebion wedi eu hysgrifennu â llaw.

Responses to a 1957 questionnaire created by the Welsh Folk Museum and distributed by Anglesey Rural Community Council. Completed by Margaret Williams from Llangaffo, Anglesey, on the subject area of 'a typical work day in year's gone by'. Questionnaire, Anglesey Rural Community Council 1957 The questions were prepared by the Welsh Folk Museum in 1957 as a way of collecting and documenting information on the ‘common working day’. The questionnaire was distributed by Anglesey Rural Community Council. The questions have been typed and the responses have been hand-written.

**Tudalen 1/Page 1** Beth oedd amser codi arferol? Hanner awr wedi pump i chwech A godai pawb yr un amser? Fel rheol A wneid unrhyw waith cyn brecwast? Godro a llitho lloi Pa bryd oedd amser brecwast? Saith Beth a fwyteid i frecwast? Bara llaeth a The a Brechdan Brwas Bara Ceirch Dydd Sul A fyddai pawb yn cael yr un bwyd? Nid bob amser A oedd hi’n arferiad i gadw dyletswydd? Ar ol brecwast Pwy fyddai’n cymryd rhan? Y Penteulu A gymerai pawb ran yn ei dro? Darllen bob yn ail A oedd hi’n arferiad i gymryd bwyd rhwng brecwast a chinio? Oedd Os felly, pa fwyd? Mewn rhai ffermydd ceid maidd yr iar neu [shot] Beth oedd enw’r pryd? Paned ddeg Ym mh’le y bwyteid ef? Wrth y gwaith yn y cae A oedd amser arbennig i’r pryd hwn? Rhwng naw a deg Am faint o’r gloch yr oedd cinio, fel arfer? Haner dydd A fyddai pawb yn cael yr un bwyd? Dim bob amser Beth oedd y bwyd cyffredin amser cinio? Cig eidion neu gig moch tatws a llaeth A fyddai pawb yn bwyta yn yr un lle? Dim fel rheol A oedd enw arall ar ginio? -

**Tudalen 2/Page 2** A fyddech chwi’n bwyta cinio yn y caeau o gwbl? Dim cinio Os felly, a oedd y bwyd yn wahanol? - Sut oedd galw’r dynion o’r caeau i’r ty i gael eu cinio? Gyda chrogau neu gloch Am faint o’r gloch yr oedd pryd y prynhawn? Pump yn y gaeaf a chwech yn haf Beth oedd yr enw, neu’r enwau, arno? Gynwys fwyd Beth a fwyteid? Llaeth twym a brechdan radell a menyn yn lleol ddiwedar y ceid te Ym mh’le y bwyteid y pryd bwyd hwn? Ar fwrdd y Briws Am faint o’r gloch yr oedd pryd gyda’r nos? Wyth or gloch Beth oedd yr enw (neu’r enwau) arno? Swper Beth a fwyteid iddo? Uwd a llaeth neu lefrith Pwy fyddai yno? (Y gweision er enghraifft?) Y gweision Sut y byddai’r gwaith beunyddiol yn ffitio i mewn? - Pa amser a wneid y godro? Ar ol te A fyddid yn dyrnu â ffust? Gwelais ddyrnu a ffust mewn ein lle bach Pa amser ar y dydd y byddai’r gwragedd yn ymweld â’u cymdogion? Yn y pnawn ar Visit A beth am y dynion? Yn y ffair Beth oedd yr enw yn eich ardal am fynd i alw ar bobl fel hyn? (Yn rhai ardaloedd defnyddir y geiriau ‘cerdded tai’ neu ‘cymowta’, er enghraifft) Hel [cuees] Sut yr oedd pobl yn eu difyrru eu hunain gyda’r nos yn eu cartrefi? Byddai y gwragedd yn gwau hosanau a gwnio ar dynion yn gwneud [preuau] rhaffau a llwyau pren yn y gaeaf a [luitio] yn yr haf neu ddawnsio Am faint o’r gloch yr eid i’r gwely? Am naw neu [bar] agos A wneid unrhyw waith gyda’r nos ar yr aelwyd? Byddai y merched yn smoothio a startsio colleri a [thr] bara ceirch A oedd bwyd gwahanol yn y gaeaf a’r hâf? Oedd ceid mwy o amrywiaeth yn yr haf megis cig ffresh yn lle cig wedi halltu. Sieau a [llywru] a photes gwyn yn lle brwas hallt

**Tudalen 3/Page 3** Beth oedd enwau’r gwahanol ystafelloedd ty yn eich ardal? Parlwr Cegin Briws Bwtri Ty llaeth a chegin allan neu gegin foch A oedd bwyd arbennig amser cneifio neu ddyrnu, neu yn ystod cynhaeaf? Oedd ceid tatws rhost a phwdin plwm Beth oedd enwau’r gwahanol fathau o weision a morynion (er enghraifft, ‘hwsmon’ gwas mawr, gwas bach)? Hwsmon Pencartmon Ail gertmon Eil gwas Porthwr a gwas Bach Beth oedd enwau’r tai allan arferol yn eich ardal? Beudy Stabal Cwt malu Cwt Ebolion Cwt lloi, Huwal, Iard Gwartheg tewion Cwt arfau a Llofft Granar Unrhyw wybodaeth neu atgofion arall o’ch eiddo ar arferion eich ardal?